नेपाली नागरिकको लागि जापानको नागरिकता आवेदन ～२०२६ सालको नयाँ नियमहरू र तयारीका महत्त्वपूर्ण बुँदाहरू～

नमस्ते। म हिगुची हिरोआकी (樋口裕昭) हुँ, मिराई फुसो प्रशासनिक लेखक कार्यालय (未来扶桑行政書士事務所) का प्रशासनिक लेखक (行政書士)।

जापानमा बस्ने नेपाली नागरिकको संख्या २०२४ सालको अन्त्यमा २,३३,०४३ जना पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ३२.२% ले बढेको हो (出入国在留管理庁「令和６年末現在における在留外国人数」)। नागरिकता पाउने नेपालीको संख्या पनि २०२० सालको १०० जनाबाट बढेर २०२४ सालमा ५८५ जना पुगेको छ, जुन ४ वर्षमा लगभग ६ गुणा बढेको हो (法務省民事局発表資料・2025年公表)। देशअनुसारको क्रममा नेपाल ८ औँ स्थानबाट ३ औँ स्थानमा पुगेको छ।

यो वृद्धिको पछाडि, जापान आएको १० वर्ष पुगेका नेपाली नागरिकहरू नागरिकताको बसोबास शर्त पूरा गर्ने उमेरमा पुगेको तथ्य छ। यस लेखमा नेपाली नागरिकहरूले नागरिकता आवेदन गर्दा जान्नुपर्ने महत्त्वपूर्ण कुराहरू विस्तृत रूपमा बताइएको छ।

२०२६ सालको अप्रिल १ देखि लागू भएका महत्त्वपूर्ण परिवर्तनहरू

२०२६ सालको मार्च २७ मा जापानको न्याय मन्त्रालयले नागरिकता जाँचको सञ्चालनमा महत्त्वपूर्ण परिवर्तनहरू घोषणा गर्यो। अप्रिल १ देखि निम्न दुई बुँदाहरू लागू भएका छन्।

बसोबास शर्त व्यवहारमा १० वर्ष भयो

राष्ट्रियता ऐनमा "जापानमा लगातार ५ वर्ष वा सोभन्दा बढी बसोबास गरेको हुनुपर्ने" भन्ने न्यूनतम शर्त यथावत छ। तर जाँचको व्यवहारमा अब "सिद्धान्ततः १० वर्ष वा सोभन्दा बढी" बसोबासको अनुभव आवश्यक हुने भएको छ। ५ वर्षको संख्या कानुनी न्यूनतम मात्र हो, वास्तविक जाँचमा १० वर्षलाई मापदण्डको रूपमा लिइनेछ। भूमिका: नेपालीहरूको हकमा "जापान आएको १० वर्ष पुगेका" भन्ने तथ्य नै यो परिवर्तनसँग सिधै जोडिएको छ। हाल आफ्नो बसोबास वर्ष १० पुगेको छ कि छैन पुनः जाँच गर्नु महत्त्वपूर्ण छ।

कर र सामाजिक बिमा भुक्तानी जाँचको अवधि उल्लेखनीय रूपमा विस्तार

पहिले "पछिल्लो १ वर्ष" मात्र जाँच गरिन्थ्यो, तर अप्रिल १ देखि कर "पछिल्लो ५ वर्ष" र सामाजिक बिमा "पछिल्लो २ वर्ष" सम्म जाँच गरिनेछ। "आवेदन गर्नु अघि मात्र तिरे पुग्छ" भन्ने सोच अब काम लाग्दैन। बासिन्दा कर, राष्ट्रिय पेन्सन, राष्ट्रिय स्वास्थ्य बिमा (वा सामाजिक बिमा) को भुक्तानी अवस्था बसोबास अवधिभर जाँचिनेछ। व्यक्तिगत व्यवसायी वा रेस्टुरेन्ट सञ्चालकहरूले विगत केही वर्षको कर रिटर्न र बिमा भुक्तानी अवस्था एकपटक जाँच गर्नु उचित हुन्छ।

महत्त्वपूर्ण：अप्रिल १ अघि नै आवेदन दिइसकेकाहरूमा पनि लागू हुन्छ

यो परिवर्तनमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने कुरा के हो भने, यो नयाँ नियम अप्रिल १ पछि नयाँ आवेदन दिनेहरूमा मात्र नभई पहिले नै आवेदन दिएर जाँच भइरहेकाहरूमा पनि लागू हुन्छ। सामान्यतया कानुन वा सञ्चालन परिवर्तन हुँदा नयाँ आवेदनदेखि मात्र लागू गरिन्छ, तर यसपटक त्यस्तो छैन। अप्रिल १ अघि नै स्वीकृत भएकाहरू पनि नयाँ मापदण्डअनुसार जाँचिनेछन्। त्यसैले पहिले नै आवेदन दिएकाहरूले विगतको कर र बिमा भुक्तानी अवस्था पुनः जाँच गर्नु आवश्यक छ।

नागरिकताका आधारभूत शर्तहरू

राष्ट्रियता ऐनको धारा ५ अनुसारका मुख्य शर्तहरू निम्नानुसार छन्।

• बसोबास शर्त：जापानमा लगातार ५ वर्ष वा सोभन्दा बढी बसोबास (जाँचमा सिद्धान्ततः १० वर्ष)

• क्षमता शर्त：१८ वर्ष वा माथि, नेपाली कानुनअनुसार कानुनी क्षमता भएको

• चरित्र शर्त：असल चरित्र भएको

• जीविका शर्त：आफ्नै वा परिवारको आयबाट जीवन निर्वाह गर्न सक्ने

• दोहोरो नागरिकता रोकथाम शर्त：जापानी नागरिकता पाएपछि नेपाली नागरिकता छाड्न सक्ने

• संविधान पालना शर्त：हिंसाद्वारा सरकार उल्टाउने इरादा नभएको

बसोबास शर्तको "लगातार" भन्ने शब्दमा ध्यान दिनुहोस्। एकपटकमा ३ महिनाभन्दा बढी जापान बाहिर बसे बसोबास अवधि फेरि गणना हुन सक्छ। एक वर्षमा जम्मा १०० दिनभन्दा बढी बाहिर बसे पनि "लगातार" शर्त पूरा नहुन सक्छ।

५ वर्षको बसोबासमध्ये पछिल्लो ३ वर्ष वा सोभन्दा बढी श्रम-सम्बन्धित भिसा (技術・人文知識・国際業務, 特定技能 आदि) मा रहेको हुनुपर्ने व्यावहारिक शर्त पनि छ।

नेपाली नागरिकहरूको सबैभन्दा सामान्य बाटो "विद्यार्थी भिसा → श्रम भिसा" हो। विद्यार्थी भिसामा रहँदा अनुमतिबाहिरको काम (アルバイト) गरेको इतिहास भएमा त्यस समयदेखि ५ वर्ष फेरि गणना गर्नुपर्ने कडा नियम छ। साप्ताहिक २८ घण्टाको सीमा उल्लंघन गरेको छ कि छैन पुनः जाँच गर्नुहोस्।

आवश्यक कागजातहरू

नेपाली नागरिकका लागि आवश्यक मुख्य कागजातहरू दुई प्रकारका छन्।

नागरिकता प्रमाणपत्र：जापानस्थित नेपाली दूतावासमा आवेदन दिएर लिन सकिन्छ। हुलाकद्वारा पनि माग गर्न सकिन्छ, तर म्याद सकिने मिति भएकाले आवेदनको तालिकासँग मिलाएर लिनुपर्छ।

विभिन्न प्रमाणपत्रहरू：नेपालको सम्बन्धित प्रशासनिक निकायमा आवेदन दिनुपर्छ। मुख्य कागजातहरू निम्नानुसार छन्।

• जन्म दर्ता प्रमाणपत्र (आवेदक स्वयं र दाजुभाइ दिदीबहिनीको)

• विवाह दर्ता प्रमाणपत्र (आवेदक स्वयं र आमाबाबाको)

• सम्बन्धविच्छेद प्रमाणपत्र (भएमा)

• पारिवारिक सम्बन्ध प्रमाणपत्र (आमाबाबा र दाजुभाइ दिदीबहिनी सबैको विवरण भएको)

• मृत्यु दर्ता प्रमाणपत्र (आमाबाबा वा बच्चा बितेको भएमा)

• शपथपत्र (आमा वा बाबाले आवेदक र दाजुभाइ दिदीबहिनीको जन्मबारे प्रतिज्ञा गर्ने कागजात)

नेपालको कागजातहरू नेपाली भाषा वा अंग्रेजीमा लिन सकिन्छ। व्यावहारिक रूपमा अंग्रेजीमा लिएर जापानी अनुवाद गर्दा सहज र किफायती हुन्छ। नेपाल पहाडी देश भएकाले विशेष गरी ग्रामीण क्षेत्रका बासिन्दाहरूका कागजात व्यवस्थापनमा व्यक्तिगत भिन्नता हुन सक्छ। कागजात नभेटिने वा लिन समय लाग्ने अवस्था पनि हुन्छ। ढुक्कका साथ समयमै तयारी सुरु गर्नुहोस्।

सबै कागजातमा जापानी अनुवाद संलग्न गर्नुपर्छ। अनुवादकको नाम, ठेगाना र अनुवाद मिति लेख्नु आवश्यक छ। नाम, ठेगाना जस्ता जानकारीहरू सबै कागजातमा एकरूप छन् कि छैनन् जाँच गर्नुहोस्।

चरित्र शर्तसम्बन्धी मुख्य जाँच बुँदाहरू

नेपाली नागरिकहरूको बसोबास ढाँचाको आधारमा निम्न ३ बुँदाहरू विशेष महत्त्वपूर्ण छन्।

① विद्यार्थी भिसामा अनुमतिबाहिरको काम (アルバイト)

साप्ताहिक २८ घण्टाको सीमा नाघेर काम गरेको भएमा अनुमतिबाहिरको काम गरेको ठहर्छ र चरित्र शर्तमा असर पर्न सक्छ। यस्तो इतिहास भएमा त्यसपछि कानुनी रूपमा बसेको अवधि नयाँ सुरुदेखि गणना गर्नुपर्छ।

② व्यक्तिगत व्यवसायी वा फ्रिल्यान्सरको कर रिटर्न

रेस्टुरेन्ट सञ्चालन वा व्यक्तिगत व्यवसायमा काम गर्नेहरूको हकमा, वार्षिक कर रिटर्नको अवस्था जाँचमा महत्त्वपूर्ण रूपमा हेरिनेछ। उचित रूपमा कर रिटर्न नगरेको वा आय र घोषणामा ठूलो अन्तर भएमा जाँचमा असर पर्छ।

③ कर र सामाजिक बिमा भुक्तानी अवस्था

२०२६ को परिवर्तनअनुसार कर ५ वर्ष र सामाजिक बिमा २ वर्षको जाँच हुनेछ। व्यक्तिगत व्यवसायीहरूले राष्ट्रिय पेन्सन र राष्ट्रिय स्वास्थ्य बिमाको बक्यौता नभएको विशेष गरी जाँच गर्नुहोस्।

नागरिकता छाड्ने प्रक्रिया

नेपालको राष्ट्रियता ऐनले पनि दोहोरो नागरिकता मान्दैन। जापानको सरकारी राजपत्रमा घोषणा भएर जापानी नागरिकता पाएपछि, जापानस्थित नेपाली दूतावासमा नागरिकता त्याग्ने प्रक्रिया गर्नुपर्छ। प्रक्रियाको विस्तृत जानकारी समय-समयमा परिवर्तन हुन सक्छ, त्यसैले दूतावासमा पहिले नै जानकारी लिनुहोस्।

जापानी भाषाको परीक्षण

कानून कार्यालयको जाँचकर्ताले अन्तर्वार्तामा जापानी भाषामा दैनिक कुराकानी गर्न सक्ने क्षमता जाँच्छन्। कानुनमा स्पष्ट मापदण्ड छैन, तर व्यावहारिक रूपमा दैनिक बोलचालको जापानी आवश्यक छ। कतिपय कार्यालयमा प्राथमिक विद्यालयको दोस्रो कक्षा स्तरको कान्जी पढाइ-लेखाइ परीक्षण हुन सक्छ।

विशेषज्ञको सहायता लिनुहोस्

नागरिकता आवेदनमा सबै प्रक्रियाको मुख्य व्यक्ति आवेदक स्वयं हुनुहुन्छ। प्रशासनिक लेखक (行政書士) ले सहयोग गर्ने भूमिका खेल्छ, आवेदन गर्ने होइन। तर यो सहयोगको भूमिका व्यवहारमा धेरै महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

आवेदन स्वीकृत भएदेखि अनुमति पाउन्जेल १ वर्षभन्दा बढी लाग्ने सामान्य कुरा हो। यस अवधिमा जाँचको मापदण्ड परिवर्तन हुन सक्छ, जस्तो अप्रिल १ को परिवर्तनले देखायो। नेपाली नागरिकहरूको हकमा कागजात प्राप्ति, व्यक्तिगत व्यवसायीको कर अवस्था, अनुमतिबाहिरको काम गरेको इतिहास जस्ता धेरै पक्षहरू जाँच गर्नुपर्छ। यस्ता जटिल विषयहरू सँगै समाधान गर्न विशेषज्ञको निरन्तर सहयोग ठूलो मद्दत हुन्छ।

साथै, २०२६ आर्थिक वर्षमा नागरिकता आवेदन शुल्क उल्लेखनीय रूपमा बढ्न सक्ने सम्भावना छ भन्ने जानकारी आएको छ। यो अझै आधिकारिक जानकारी होइन, तर यस्ता नीति र खर्चसम्बन्धी परिवर्तनहरू समयमै थाहा पाएर तयारी गर्नका लागि पनि विशेषज्ञसँग सल्लाह लिनु उपयोगी हुन्छ।

यो लेख तपाईंलाई कस्तो लाग्यो？"आफ्नो बसोबास अवस्थामा आवेदन दिन मिल्छ कि मिल्दैन जान्न चाहन्छु", "कागजात तयारी कहाँबाट सुरु गर्ने थाहा छैन", "अप्रिल पछिको परिवर्तनले आफूलाई कसरी असर गर्छ जान्न चाहन्छु" जस्ता प्रश्नहरू भएमा सम्पर्क फारम मार्फत सोध्नुहोस्।

※ टोकियोको इताबाशि वार्डमा बस्नुहुने नागरिकहरूका लागि पहिलो परामर्श निःशुल्क छ।

जापानको नागरिकता, जापान नागरिकता आवेदन, नेपाली जापान नागरिकता, जापान नागरिकता शर्त २०२६, नागरिकता आवेदन नेपाल, जापान नागरिकता प्रक्रिया, जापानमा नेपाली नागरिकता, प्रशासनिक लेखक परामर्श

ネパール人 帰化申請、ネパール国籍 帰化 条件、ネパール人 日本国籍取得、帰化申請 ネパール語 相談、板橋区 帰化申請 行政書士、ネパール人 帰化 書類、2026年 帰化 運用変更 ネパール、ネパール人 帰化 社会保険

無断転載・配布を禁じます。