BLOG

お役立ちBLOG

帰化申請

2026/6/2

Xin nhập quốc tịch Nhật Bản: Những điều người Việt cần biết

Những điểm quan trọng về việc thôi quốc tịch Việt Nam và thay đổi trong xét duyệt năm 2026

Xin chào các bạn. Tôi là Hiroaki Higuchi, hành chính thư sĩ (行政書士) thuộc Văn phòng Hành chính thư sĩ Mirai Fusou (未来扶桑行政書士事務所).

Theo Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật Bản, tính đến cuối năm 2024, có 634.361 người Việt Nam đang cư trú tại Nhật Bản, đứng thứ hai trong số các quốc tịch nước ngoài.

Nhiều người đến Nhật thông qua chương trình thực tập kỹ năng, kỹ năng đặc định hoặc tư cách lưu trú Kỹ thuật – Tri thức nhân văn – Nghiệp vụ quốc tế (技術・人文知識・国際業務). Sau nhiều năm sinh sống, làm việc và xây dựng cuộc sống ổn định, một số người bắt đầu cân nhắc việc xin nhập quốc tịch Nhật Bản.

Đối với người mang quốc tịch Việt Nam, một vấn đề đặc biệt quan trọng là thời điểm và thủ tục thôi quốc tịch Việt Nam. Trước đây, thủ tục này thường được giải thích là cần hoàn tất trước khi được Nhật Bản cho phép nhập quốc tịch.

Tuy nhiên, Luật Quốc tịch Việt Nam đã được sửa đổi và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025. Vì vậy, cần phân biệt rõ quy định của Việt Nam với điều kiện nhập quốc tịch theo pháp luật Nhật Bản.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu các thay đổi trong xét duyệt từ tháng 4 năm 2026, điều kiện cư trú, hồ sơ từ Việt Nam và những điểm cần lưu ý trước khi nộp đơn.

Thay đổi quan trọng trong xét duyệt từ ngày 1 tháng 4 năm 2026

Ngày 27 tháng 3 năm 2026, Bộ Tư pháp Nhật Bản công bố việc tăng cường xét duyệt đơn xin nhập quốc tịch, bắt đầu áp dụng từ ngày 1 tháng 4 năm 2026.

Đây là thay đổi về cách thức xét duyệt, không phải sửa đổi trực tiếp các điều kiện được quy định trong Luật Quốc tịch Nhật Bản.

Thời gian cư trú được xem xét: Về nguyên tắc từ 10 năm trở lên

Theo khoản 1 Điều 5 Luật Quốc tịch Nhật Bản, điều kiện cư trú thông thường là có địa chỉ cư trú liên tục tại Nhật Bản từ 5 năm trở lên.

Tuy nhiên, từ tháng 4 năm 2026, khi đánh giá mức độ hòa nhập vào xã hội Nhật Bản, cơ quan có thẩm quyền về nguyên tắc yêu cầu thời gian cư trú tại Nhật từ 10 năm trở lên.

Điều này không có nghĩa là quy định 5 năm trong luật đã bị thay thế bằng 10 năm. Việc đáp ứng thời gian cư trú theo luật cũng không đồng nghĩa với việc chắc chắn được cho phép nhập quốc tịch.

Đối với người từng chuyển từ tư cách du học hoặc thực tập kỹ năng sang kỹ năng đặc định hay tư cách lao động khác, cần xem xét toàn bộ quá trình cư trú.

Ngoài ra, pháp luật Nhật Bản có những quy định giảm nhẹ điều kiện trong một số trường hợp, chẳng hạn người có vợ hoặc chồng là công dân Nhật Bản. Điều kiện áp dụng cần được xác định theo hoàn cảnh cụ thể.

Kiểm tra việc nộp thuế và bảo hiểm xã hội trong thời gian dài hơn

Việc xét duyệt từ tháng 4 năm 2026 cũng tăng cường kiểm tra tình trạng thực hiện nghĩa vụ thuế và bảo hiểm xã hội.

Tùy trường hợp và hướng dẫn của Cục Pháp vụ, người nộp đơn có thể cần chuẩn bị tài liệu liên quan đến thuế cư trú trong 5 năm gần nhất và bảo hiểm hưu trí, bảo hiểm y tế trong 2 năm gần nhất.

Đây không phải danh mục giấy tờ cố định áp dụng giống nhau cho tất cả mọi người.

Nếu từng thay đổi công ty, chuyển từ du học sang đi làm hoặc từ thực tập kỹ năng sang kỹ năng đặc định, bạn nên kiểm tra kỹ thời điểm chuyển đổi giữa các chế độ bảo hiểm.

Việc chỉ thanh toán các khoản còn thiếu ngay trước ngày nộp đơn không bảo đảm rằng điều kiện xét duyệt sẽ được đáp ứng.

Điều kiện cơ bản để xin nhập quốc tịch Nhật Bản

Theo Điều 5 Luật Quốc tịch Nhật Bản, các điều kiện thông thường bao gồm:

  • Cư trú: Có địa chỉ cư trú hợp pháp và liên tục tại Nhật Bản từ 5 năm trở lên.

  • Năng lực hành vi: Từ 18 tuổi trở lên và đã thành niên theo pháp luật của quốc gia mang quốc tịch.

  • Tư cách đạo đức: Có tư cách đạo đức tốt, được đánh giá dựa trên nhiều yếu tố.

  • Sinh kế: Có khả năng duy trì cuộc sống bằng thu nhập, tài sản của bản thân hoặc của người thân cùng chung sống.

  • Điều kiện về quốc tịch: Về nguyên tắc, không có quốc tịch hoặc sẽ mất quốc tịch hiện có khi có được quốc tịch Nhật Bản, trừ trường hợp ngoại lệ theo luật.

  • Tuân thủ Hiến pháp: Không tham gia hoặc chủ trương hoạt động lật đổ Hiến pháp hay chính phủ Nhật Bản bằng bạo lực.

Một số trường hợp có thể được áp dụng quy định giảm nhẹ điều kiện theo các Điều 6 đến 8.

Cần hiểu đúng yêu cầu cư trú “liên tục”

Nếu bạn có thời gian về Việt Nam, đi công tác nước ngoài hoặc sinh sống ngoài Nhật Bản, cơ quan xét duyệt có thể xem xét thời gian xuất cảnh, lý do xuất cảnh và việc duy trì cuộc sống tại Nhật.

Trong thực tiễn, các mốc như một lần xuất cảnh kéo dài 3 tháng hoặc tổng cộng 100 ngày trong một năm thường được nhắc đến như những điểm cần chú ý.

Tuy nhiên, pháp luật không quy định rằng cứ vượt các mốc này thì thời gian cư trú tự động bị tính lại từ đầu trong mọi trường hợp.

Bạn nên lưu giữ lịch sử xuất nhập cảnh và trao đổi với Cục Pháp vụ về hoàn cảnh cụ thể của mình.

Tương tự, yêu cầu “phải có tư cách lưu trú lao động trong 3 năm gần nhất” không phải là điều kiện chung được ghi trực tiếp trong Điều 5 Luật Quốc tịch. Quá trình du học, thực tập kỹ năng, lao động và tình trạng sinh kế cần được xem xét tổng thể.

Điểm đặc biệt đối với người Việt Nam: Sửa đổi Luật Quốc tịch năm 2025

Việt Nam đã sửa đổi Luật Quốc tịch

Ngày 24 tháng 6 năm 2025, Quốc hội Việt Nam thông qua Luật số 79/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc tịch Việt Nam. Luật có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.

Các quy định liên quan đến người có đồng thời quốc tịch Việt Nam và quốc tịch nước ngoài đã được sửa đổi, bổ sung.

Vì vậy, không còn phù hợp khi giải thích đơn giản rằng Việt Nam tuyệt đối không công nhận mọi trường hợp có hai quốc tịch.

Tuy nhiên, việc pháp luật Việt Nam cho phép tồn tại hai quốc tịch trong một số trường hợp không có nghĩa là người Việt Nam xin nhập quốc tịch Nhật Bản đương nhiên được giữ quốc tịch Việt Nam.

Phải xem xét cả điều kiện của Nhật Bản

Theo khoản 1 Điều 5 Luật Quốc tịch Nhật Bản, về nguyên tắc, người xin nhập quốc tịch phải không có quốc tịch hoặc sẽ mất quốc tịch hiện có khi được nhập quốc tịch Nhật Bản.

Pháp luật cũng quy định ngoại lệ trong những trường hợp nhất định khi người xin nhập quốc tịch không thể mất quốc tịch hiện có theo ý chí của mình.

Do đó, cần xác nhận với Cục Pháp vụ Nhật Bản cách đáp ứng điều kiện về quốc tịch trong từng trường hợp.

Không nên chỉ dựa vào quy định của Việt Nam để kết luận rằng có thể giữ cả hai quốc tịch sau khi nhập quốc tịch Nhật Bản.

Không tự ý làm thủ tục thôi quốc tịch Việt Nam

Trong thực tiễn trước đây, có trường hợp người Việt Nam được hướng dẫn tiến hành thủ tục thôi quốc tịch sau khi quá trình xét duyệt nhập quốc tịch Nhật Bản đã tiến triển đến một giai đoạn nhất định.

Tuy nhiên, không thể khẳng định rằng mọi hồ sơ hiện nay đều thực hiện theo cùng một trình tự.

Việc thôi quốc tịch Việt Nam cần được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam xem xét và quyết định theo pháp luật hiện hành.

Nếu tự ý tiến hành quá sớm, trong khi việc nhập quốc tịch Nhật Bản chưa được quyết định, bạn có thể gặp rủi ro nghiêm trọng về tình trạng quốc tịch.

Vì vậy, hãy xác nhận với Cục Pháp vụ Nhật Bản và Đại sứ quán hoặc Tổng lãnh sự quán Việt Nam trước khi bắt đầu thủ tục thôi quốc tịch.

Những trường hợp cần chú ý khi xin thôi quốc tịch Việt Nam

Việc xin thôi quốc tịch Việt Nam không phải lúc nào cũng được chấp thuận.

Theo pháp luật Việt Nam, những vấn đề như nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước, tình trạng liên quan đến trách nhiệm hình sự, lợi ích quốc gia và một số vị trí công vụ hoặc quân đội có thể ảnh hưởng đến việc giải quyết hồ sơ.

Nếu bạn có khoản thuế chưa hoàn thành, vấn đề pháp lý chưa được giải quyết hoặc từng đảm nhiệm chức vụ đặc biệt tại Việt Nam, nên xác nhận điều kiện áp dụng trước khi thực hiện thủ tục.

Hồ sơ cần thiết từ phía Việt Nam

Để chứng minh quốc tịch, việc sinh ra, quan hệ gia đình và tình trạng hôn nhân, người xin nhập quốc tịch Nhật Bản có thể cần các giấy tờ do cơ quan Việt Nam cấp.

Các giấy tờ thường được xem xét bao gồm:

  • Giấy khai sinh hoặc trích lục khai sinh.

  • Giấy chứng nhận kết hôn hoặc trích lục đăng ký kết hôn.

  • Giấy tờ liên quan đến ly hôn, nếu có.

  • Giấy chứng tử hoặc trích lục khai tử của người thân, nếu cần.

  • Giấy tờ liên quan đến việc nhận con nuôi, nếu có.

  • Tài liệu chứng minh quan hệ giữa các thành viên trong gia đình.

  • Giấy tờ chứng minh quốc tịch Việt Nam.

Không phải tất cả những giấy tờ trên đều bắt buộc đối với mọi người.

Đặc biệt, không nên mặc nhiên coi sổ hộ khẩu giấy theo hệ thống cũ là giấy tờ bắt buộc trong mọi trường hợp. Cần kiểm tra loại tài liệu hiện có và giấy tờ thay thế phù hợp với hệ thống quản lý cư trú của Việt Nam.

Một số giấy tờ có thể được cấp tại cơ quan có thẩm quyền ở Việt Nam; một số thủ tục khác có thể được giải quyết thông qua cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Khi nhờ người thân hỗ trợ lấy giấy tờ, cần xác nhận trước việc có được phép thực hiện thông qua người đại diện hay không.

Các giấy tờ bằng tiếng Việt thông thường cần kèm theo bản dịch tiếng Nhật. Nếu tên, ngày sinh hoặc địa danh có cách ghi khác nhau giữa các giấy tờ, cần chuẩn bị giải thích rõ ràng.

Việc thu thập và dịch thuật có thể mất nhiều thời gian, vì vậy nên bắt đầu sớm.

Những lưu ý về điều kiện tư cách đạo đức

Điều kiện về tư cách đạo đức được áp dụng đối với người xin nhập quốc tịch nói chung, không riêng người Việt Nam.

Nếu từng có thời gian du học, thực tập kỹ năng hoặc làm việc theo diện kỹ năng đặc định, bạn nên kiểm tra lại lịch sử cư trú và việc tuân thủ pháp luật.

Những vấn đề có thể được xem xét bao gồm:

  • Ở lại Nhật Bản quá thời hạn cho phép.

  • Làm việc không được phép hoặc vượt quá phạm vi hoạt động được cho phép.

  • Vi phạm quy định về thời gian làm thêm khi có tư cách du học.

  • Các vấn đề liên quan đến chuyển nơi thực tập, rời khỏi nơi thực tập hoặc tình trạng cư trú trong quá khứ.

  • Việc thực hiện nghĩa vụ thuế và bảo hiểm xã hội.

Nếu từng có vi phạm, điều đó không đồng nghĩa với việc chắc chắn không thể nhập quốc tịch.

Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét nội dung, thời điểm xảy ra sự việc và tình trạng sinh sống sau đó.

Điều quan trọng là trình bày trung thực, đầy đủ quá trình cư trú và không che giấu thông tin bất lợi.

Tên sau khi nhập quốc tịch

Khi được nhập quốc tịch Nhật Bản, bạn cần xác định họ và tên sẽ được ghi trong hộ tịch Nhật Bản.

Có thể cân nhắc cách ghi bằng katakana gần với cách phát âm tiếng Việt hoặc lựa chọn tên bằng tiếng Nhật.

Tuy nhiên, chữ viết được phép sử dụng trong hộ tịch Nhật Bản phải tuân theo những quy định nhất định.

Tên dự định sử dụng sau khi nhập quốc tịch được ghi trong hồ sơ xin nhập quốc tịch. Vì đây là vấn đề quan trọng đối với bản thân và gia đình, bạn nên trao đổi kỹ và xác nhận trước với Cục Pháp vụ.

Hãy nhờ đến sự hỗ trợ của chuyên gia

Người trực tiếp xin nhập quốc tịch là chính người nộp đơn. Theo quy định, người xin nhập quốc tịch phải trực tiếp đến cơ quan có thẩm quyền để thực hiện thủ tục, trừ những trường hợp được pháp luật quy định khác.

Hành chính thư sĩ (行政書士) có thể hỗ trợ chuẩn bị, thu thập và sắp xếp hồ sơ, nhưng không thay thế người xin nhập quốc tịch trong mọi bước của thủ tục.

Đối với người Việt Nam, việc chuẩn bị có thể phức tạp hơn do phải kiểm tra cả quy định của Nhật Bản và Việt Nam.

Đặc biệt, thời điểm thực hiện thủ tục thôi quốc tịch cần được cân nhắc cẩn thận, tránh hành động chỉ dựa trên thông tin chưa được xác nhận.

Ngoài ra, thay đổi trong xét duyệt từ tháng 4 năm 2026 khiến việc kiểm tra lịch sử cư trú, thuế và bảo hiểm xã hội trở nên quan trọng hơn.

Sự hỗ trợ của chuyên gia không bảo đảm kết quả được chấp thuận, nhưng có thể giúp bạn chuẩn bị tài liệu đầy đủ và hiểu rõ các vấn đề cần xác nhận trong từng giai đoạn.

Cần bắt đầu chuẩn bị sớm

Thủ tục xin nhập quốc tịch Nhật Bản có thể mất nhiều thời gian do phải thu thập giấy tờ, dịch thuật, kiểm tra lịch sử cư trú và chờ kết quả xét duyệt.

Đối với người Việt Nam, nếu cần thực hiện thủ tục liên quan đến quốc tịch Việt Nam, thời gian chuẩn bị còn phụ thuộc vào việc giải quyết của các cơ quan có thẩm quyền ở cả hai nước.

Không có một thời hạn cố định áp dụng cho mọi hồ sơ, và cũng không thể bảo đảm rằng hồ sơ sẽ được chấp thuận sau một khoảng thời gian nhất định.

Nếu đang cân nhắc nhập quốc tịch Nhật Bản, bạn nên bắt đầu bằng việc kiểm tra tư cách lưu trú, thời gian cư trú, tình trạng thuế và bảo hiểm, cũng như các giấy tờ chứng minh quan hệ gia đình.

Việc trao đổi sớm với Cục Pháp vụ có thẩm quyền theo nơi cư trú sẽ giúp bạn xác định những bước chuẩn bị phù hợp.


Hy vọng bài viết đã giúp các bạn hiểu rõ hơn về những điểm cần chú ý khi xin nhập quốc tịch Nhật Bản.

Nếu bạn muốn kiểm tra điều kiện cư trú của mình, tìm hiểu cách chuẩn bị hồ sơ từ Việt Nam hoặc cần trao đổi về thủ tục thôi quốc tịch, xin vui lòng liên hệ với Văn phòng Hành chính thư sĩ Mirai Fusou qua mẫu liên hệ (お問合せフォーム).

Chúng tôi cũng rất mong nhận được ý kiến đóng góp, cảm nhận về bài viết và những chủ đề mà các bạn muốn chúng tôi giới thiệu trong thời gian tới.

Lưu ý: Bài viết cung cấp thông tin pháp lý mang tính khái quát, dựa trên những thông tin được công bố và kiểm tra tính đến ngày 25/10/2026. Điều kiện nhập quốc tịch, giấy tờ cần thiết, việc thôi quốc tịch Việt Nam và trình tự thực hiện có thể khác nhau tùy từng trường hợp. Hãy xác nhận hướng dẫn mới nhất với Cục Pháp vụ Nhật Bản và cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam trước khi thực hiện thủ tục.

無断転載・配布を禁じます。

    一覧に戻る →

    CONTACT

    お問合せ・申請のご依頼はこちらからお願いします。

    090-1906-7399

    受付時間:9:00~20:00
    土日祝日もご相談対応可能
    メール・公式LINEは、24時間受付

    お問合せフォーム →

    HOME